Mijn dochter Emma heeft een gymnasiumadvies gekregen, en ze denkt er serieus over om Latijn en Grieks te gaan nemen. ‘Jij kan daar altijd zo leuk over vertellen,’ zei ze dromerig. Ojee – straks heb ik het nog gedaan. Want ik heb vroeger inderdaad met veel plezier de klassieke talen gevolgd. Ik was dol op de mooie verhalen, de spannende mythes en de prachtige overblijfselen. Mensen zeggen steeds vaker: ‘Wat heb je eigenlijk nog aan die dode talen?’, maar het is juist de roemrijke geschiedenis die de klassieke oudheid voor mij zo levendig maakt.

Wanneer je over het Forum Romanum loopt, waan je je in een soort Atlantis: tussen de tastbare bewijzen van een verdwenen beschaving. De bakermat van de democratie, de grondleggers van het theater, van de wetenschap en de cultuur, hartstochtelijke liefhebbers van poëzie en seks. Wat – seks? Jazeker. Toen de Engelsen in de 19de eeuw vol enthousiasme begonnen aan de opgraving van Pompeï, deden zij dat uit respect voor de zeer hoog aangeschreven Romeinse cultuur. De Victorianen waren dan ook behoorlijk geshockeerd toen ze een grote hoeveelheid seksueel getinte voorwerpen vonden. Ze besloten dat het gewone volk maar beter niet geconfronteerd kon worden met de wellustige kant van de Romeinen, en borgen de meest aanstootgevende objecten veilig op in het ‘geheime kabinet’ van het Nationale Archeologische Museum in Napels. Hoewel dat kabinet inmiddels allang ontsloten is, heb ik nooit geweten in welke mate seks en prostitutie dagelijkse kost waren in de klassieke oudheid.

Eén van de meest verrassende tentoonstellingen van de laatste tijd (nog te zien tot en met april) vind ik dan ook ‘Eros’ in het Cycladic Art Museum van Athene. Zij hebben 272 erotische voorwerpen samengebracht in een expositie, die nieuw licht werpt op de lustbeleving van de Grieken en Romeinen. Zo bleek het in Pompeï te wemelen van de bordelen. Die waren niet moeilijk te vinden want muurschilderingen van stijve penissen, al dan niet met vleugeltjes, wezen vrolijk de weg. In de stoepen waren speciale trottoirtegels aangebracht met daarop eveneens mannelijke geslachtsorganen, als waren het ANWB-paaltjes. Wanneer het bordeel was gevonden, kon men boven de deur en in de hal op gedetailleerde mozaïeken precies zien welke standjes er allemaal op het seksmenu stonden. Maar ook in woonhuizen werden talloze erotische attributen opgegraven: vazen en amfora’s met afbeeldingen van groepsseks, seks met dieren …

Tegenwoordig kun je bijna iedere dag in de krant lezen dat onze huidige maatschappij oversekst is, en dat ouders zich zorgen maken over expliciete rapvideo’s en sensuele billboards. De tentoonstelling ‘Eros’ heeft me echter laten zien dat het allemaal nog best meevalt. Dus toen Emma hardop zat te dagdromen over alle feestjes waar ze op de middelbare school naartoe zou gaan (Jongens! Schuifelen!) kreeg ik het helemaal warm, en begreep ik precies waarom de preutse Victorianen een geheim kabinet in het leven hadden geroepen. Maar ik begreep ook waarom het niet had gewerkt. Want je kunt wel krampachtig de deurtjes op slot houden, maar uiteindelijk breekt het leven er toch uit.