In de aanval tegen kanker

In Nederland worden alle vrouwen tussen de 50 en 75 jaar tweejaarlijks opgeroepen om röntgenfoto’s (een mammografie) van de borsten te laten maken. Hierdoor worden jaarlijks 3.300 gevallen van borstkanker opgespoord. Jongere vrouwen van wie bekend is dat er kanker in de familie is (erfelijk¬heid) worden vaker en al op jongere leeftijd onderzocht. Als ze dan ook nog draagster zijn van een bepaald gen (BRCA-1 of -2), krijgen zij vanaf hun 25ste tot 60ste jaarlijks een MRI en vanaf hun 30ste tot 75ste ook een mammografie.

De uitdaging voor de wetenschap is om een screening te ontwikkelen die ook de agressieve, snelgroeiende tu¬moren in een vroeg stadium kan aan¬tonen. ‘We ontdekken nu helaas vooral de langzaam groeiende tumo¬ren en voorstadia,’ zegt dr. Hester Oldenburg, borstkan¬kerchirurg bij het Nederlands Kanker Instituut – Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam en auteur van Het Borstkankerboek. ‘Agressieve vormen, die zich vaker ontwikkelen bij jonge vrouwen, open¬baren zich vaak sneller en in korte tijd. Ook tussen screeningsmomenten in.’

 

‘Dikkedarm¬kanker is een stille ziekte. Als je wacht tot je symptomen krijgt, is het in de helft van de gevallen niet meer te ge¬nezen. Vroege diagnose is dus van levensbelang,’ waarschuwt dr. James Hardwick, hoofd colectorale kanker van de afdeling maag-darm-leverziekten van het Leids Universi¬tair Medisch Centrum. Maar als dikkedarmkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is gene¬zing op de lange termijn vrijwel gega¬randeerd.

De Nederlandse Gezondheidsraad en de Europese Unie hebben enkele jaren geleden al het advies uitgebracht om op dikkedarmkanker te gaan screenen. Dat zou in Nederland ten minste 1.400 sterfgevallen per jaar schelen. ‘Maar ons land is helaas één van de weinige Europese landen die dit in geen enkele vorm doet,’ constateert dr. Hardwick teleurgesteld. Naast colono¬scopie – een weinig plezierig onder¬zoek – bestaat er ook een ontlastings¬test (FOBT) die mensen thuis kunnen doen. ‘Het zou een goed begin zijn om die tweejaarlijks in te voeren,’ vindt dr. Hardwick. ‘Maar we moeten wel blijven zoeken naar betere screenings¬methoden’. 

Dit voorjaar zal het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een besluit nemen over de invoering van een grootschalig bevolkingson¬derzoek naar dikkedarmkanker bij mensen tussen de 55 en 75 jaar.

 

Een kankersoort die niet grootschalig wordt gescreend is huidkanker. De reden hiervoor is be¬grijpelijk. ‘Dit is een vorm van kanker die mensen eenvoudig zelf kunnen signaleren,’ zegt dr. Wietze van der Veen, huidkankerspecialist van het Nederlands Kanker Instituut/Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Am¬sterdam. Er zijn drie vormen van huidkanker. De meest dodelijke vorm is het melanoom, ofwel de gevaarlijke moedervlek. Onbehandeld zaaien ze uit. ‘Er bestaan verschillende soorten melanomen. Van milde, langzaam groeiende, tot zeer agressieve,’ waar¬schuwt dr. Van der Veen. ‘We zien melanomen steeds vaker bij jonge mensen en dat is zorgwekkend.’
Iedereen heeft moe¬dervlekken en je kan niet voor elke moedervlek naar de dokter gaan. Een moedervlek hoort eigenlijk één egale kleur te hebben met een mooie ronde of ovale begrenzing. Iedereen heeft zijn eigen type moedervlekken waar¬aan hij of zij gewend is. Ontstaat of ontwikkelt zich een moedervlek die er heel anders uitziet, dan is dat al een reden voor extra oplettendheid. Mijn vuistregel is: ga snel naar de dokter als je steeds moet kijken naar dat ene plekje omdat het er zo gek uitziet of snel groeit.’

 

Maart 2011