‘Alsjeblieft, mam? Iedereen is er lid van!’ Marianne* had maandenlang naar deze smeekbede geluisterd. Haar jongste dochter Linda* wilde niets liever dan lid worden van habbo.nl, het grootste virtuele hotel en speelterrein voor jongeren ter wereld. ‘Maar je bent pas elf,’ was steevast Mariannes antwoord. ‘Ik zal geen rare dingen doen, dat beloof ik!’ Uiteindelijk wist Linda haar moeder over te halen en mocht ze lid worden van Habbo dat ongeveer 500.000 leden telt in Nederland. Ze moest zich wel aan bepaalde regels houden: geen telefoonnummers en e-mailadressen doorgeven en zeker niet het woonadres van de familie. Het kon toch ook geen kwaad?

 

Het eerste teken dat er iets niet in de haak was, was op een zaterdag in februari 2010. Linda was naar een verjaardagsfeestje en was haar telefoon vergeten. Marianne liet het pas aangeschafte mobieltje net aan een vriendin zien, toen er een sms’je binnenkwam. ‘Ik ben er over vijftien minuten,’ stond er. ‘Hou van je.’ Marianne schrok en vroeg zich af waar ‘er’ was en of Linda dan niet op het feestje was. Bezorgd bekeek ze de overige sms-berichten in het geheugen. Er waren in totaal zeventig berichten, allemaal van ene ‘Erik’. Veel berichtjes waren ongepast en zelfs seksueel van aard. Lieve help. Ze toetste ‘bel terug’, maar er was geen Erik aan de andere kant van de lijn. Ze hoorde de voicemail van ‘André’, die echter niet klonk als een jongen of een tiener, maar als een man. Ze belde haar man op zijn werk. ‘Ik denk dat er een pedofiel achter ons meisje aan zit,’ zei ze. Geschrokken adviseerde hij haar direct op zoek te gaan naar aanwijzingen op Linda’s laptop. Zo zag Marianne haar ergste nachtmerrie werkelijkheid worden: een hele serie berichten van André aan Linda, waaronder een over hun ‘vrijpartij’ de week ervoor en over wat hij de volgende keer bij haar zou doen. Hij had het over haar dochter, haar kindje, die nog niet eens een bh droeg! ‘Diep ademhalen,’ zei ze tegen zichzelf. Ze werd er misselijk van en door haar hoofd spookten allerlei gedachten. Wat had ze verkeerd gedaan? Kwam het doordat zij en Hans* allebei fulltime werkten? Ze hadden Linda en hun drie oudere kinderen geleerd dat ze nooit met vreemden mochten praten.

 

Toen Linda thuiskwam, probeerde ze alles te ontkennen. Maar beetje bij beetje kwam de waarheid boven water. Linda dacht aanvankelijk dat Erik twaalf jaar was, daarna vertelde hij haar dat hij veertien was en later achttien. Hij had met zijn creditcard een virtuele hotelkamer voor haar gereserveerd op de website. Ze waren er samen in getrokken. Zij noemde hem haar ‘vriendje’ en hij noemde haar zijn ‘prinses’. Toen hij voorstelde om hun virtuele liefdesnestje te verlaten voor de echte wereld, leek dat alleen maar logisch. Het maakte niet uit dat hij eigenlijk 28 jaar was. Hij haalde haar in zijn BMW op van school en ze gingen samen lunchen. Daarna gingen ze naar een echt hotel met een echt bed en een echte douche. Ze voelde zich volwassen en mooi bij hem. Omdat ze voor etenstijd altijd weer thuis was, vermoedde niemand iets. ‘Ik hou van hem,’ zei ze. Marianne nam Linda’s computer mee naar het politiebureau, maar daar kreeg ze te horen dat ze op maandag maar terug moest komen, er was niet voldoende personeel om haar aangifte te behandelen! Ze geloofde haar oren niet. Was er aan het begin van het jaar niet een wet aangenomen die grooming (contact leggen met minderjarigen met als doel seksueel misbruik) tot misdaad verhief?

 

Helaas staat Linda’s verhaal niet op zichzelf. In heel Europa begeven kinderen zich online in de veronderstelling dat het onschuldig en veilig is. Via een sociaal netwerk, MSN of een online spelletje worden ze benaderd. Het begint met wat complimentjes en de kinderen zien er geen gevaar in om hun nieuwe vriend of vriendin in het echt te ontmoeten. Zoals een twaalfjarig Hongaars jongetje dat dacht een leuk meisje te hebben ontmoet in een chatroom en naar het park ging om haar te ontmoeten, maar vervolgens werd verkracht door een man die beweerde haar oom te zijn. Deze misdaad heeft zich verplaatst van parken en schoolpleinen naar een veel groter speelterrein: het internet, met op elk moment van de dag ongeveer 14,6 miljoen gebruikers jonger dan 17 jaar. Terwijl deze kinderlokkers bijzonder behendig gebruikmaken van computers en smartphones, moeten ouders, politie en overheden hun best doen om ze bij te benen.

 

Getallen zeggen Yvonne van Hertum niets. Ze werkt als kinderrechtenactivist in Rotterdam en krijgt wekelijks telefoontjes van bezorgde ouders, onder wie die van Linda, die advies vragen nadat ze ontdekt hebben dat hun kind slachtoffer is van online pedofielen. ‘In Europa is het internet een paradijs voor pedofielen,’ vertelt ze.

 

• 49% van de ondervraagde kinderen tussen 9 en 16 jaar heeft een computer met internet op de slaapkamer.
• 59% heeft zijn eigen profiel op een sociale netwerksite.
• Meer dan 25% van de profielen kunnen door iedereen bekeken worden.
• 33% heeft wel eens gesproken met iemand die ze nog nooit gezien hebben.
• 9% hiervan maakt afspraakjes om die persoon ook daadwerkelijk te ontmoeten.

 

Ondanks het internationale karakter van online grooming probeert elk Europees land momenteel apart het probleem aan te pakken. Er is zelfs maar een handvol landen, waaronder Nederland, Groot-Brittannië, Noorwegen en Zweden, dat speciale wetgeving tegen groomers heeft ingevoerd. De meeste nationale opsporingsdiensten hebben slechts enkele specialisten in dienst die pedofielen op het internet en de chatrooms in de gaten houden. Het is bovendien moeilijk om een overtreder op heterdaad te betrappen. Rechercheurs moeten bepalen of een opmerking, onschuldig op het eerste gezicht, een mogelijke bedreiging bevat. Dat leidt ertoe dat groomers meestal pas kunnen worden opgepakt wanneer het misbruik al heeft plaatsgevonden. Daarnaast wordt onderzoek maar al te vaak belemmerd door bureaucratie en een tekort aan personeel.

 

Een poging van het Europese Parlement om in 2009 een Europese wet op te stellen, mislukte. Een van de redenen was dat in de wet melding werd gemaakt van ‘seksuele meerderjarigheid’, een gevoelig punt bij de lidstaten omdat daar grote verschillen in bestaan; in Spanje geldt bijvoorbeeld een leeftijd van dertien jaar en in Ierland een leeftijd van zeventien jaar. Het parlement doet nu een tweede poging. De voorgestelde richtlijn is gebaseerd op een verdrag dat vorig jaar door de Raad van Europa is geratificeerd en dekt alle vormen van kindermisbruik, van sekstoerisme tot ‘verlokking’, een bredere term dan grooming, die ook activiteiten buiten internet omvat. In Nederland is groomen, zoals eerder vermeld, al strafbaar en staat er een maximumcelstraf van twee jaar op. Daarnaast verplicht de voorgestelde richtlijn de lidstaten de toegang tot websites met kinderporno te blokkeren.

 

Kinderrechtenverdediger Roberta Angelilli, een Italiaanse Europarlementariër, erkent dat er nog haken en ogen zijn die moeten worden opgelost, met name op het gebied van het blokkeren van websites. Maar ze benadrukt dat meningsverschillen geen excuus voor niets doen mogen zijn; misbruik tekent een kind voor zijn leven en in veel gevallen is er sprake van grensoverschrijdende activiteiten. ‘Een van de belangrijkste doelen van de richtlijn is het aanpakken van grooming,’ aldus Angelilli.

 

Onderzoek wijst uit dat groomers over het algemeen vrij intelligent zijn en veel it-kennis hebben, hoewel ze vaak weinig opleiding hebben genoten. Actieve kinderlokkers gebruiken wel twee- tot driehonderd namen tegelijkertijd op sociale netwerksites om hun kansen te vergroten. Het gros van hun avances leidt nergens toe; slachtoffers die wel toehappen blijken vaak jonge meisjes uit probleemgezinnen te zijn. Een deel van de oplossing ligt in een verbetering van het bereik van onderwijsprogramma’s en overheidscampagnes. Maar de websites zelf moeten ook hun steentje bijdragen. Momenteel reageren ze alleen achteraf wanneer er klachten zijn en houden ze slechts halfhartig in de gaten wat er in hun chatrooms gebeurt. ‘Ze steken hun kop in het zand,’ beweert Rebecca Newton, expert op het gebied van online kinderveiligheid. Newton benadrukt dat er domweg onvoldoende gespecialiseerd personeel is om de veiligheid op sites met miljoenen bezoekers te garanderen. ‘Het is te vergelijken met een wijkagent die de wacht houdt over een heel land, of zelfs twee.’ Pedofielen zijn de experts vaak te slim af. ‘Dat betekent dat bedrijven speciale software moeten gebruiken om chatberichten veel efficiënter te scannen.’

 

Wat de autoriteiten en internetbedrijven ook doen, uiteindelijk moeten ouders en kinderen meer verantwoordelijkheid nemen. ‘Wij ouders hebben als eerste de taak om dit soort zaken met onze kinderen te bespreken,’ aldus Noten van ECPAT, een internationale non-profitorganisatie voor de bescherming van kinderen. ‘Het gaat niet alleen om de enge man die in de bosjes ligt te loeren. Het gaat om echte gevaren op internet, gevaren die kinderen misschien niet zien. We moeten onze kinderen leren nee te zeggen.’
Linda’s ouders leerden dit door bittere ervaring. Ruim een jaar na dat onheilspellende bericht heeft het gezin het nog altijd moeilijk. Marianne was woedend toen André in de rechtszaal beweerde dat hij alleen maar op zoek was naar een relatie en dat hij dacht dat haar dochter ouder was. Hij is veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf en zes maanden voorwaardelijk. Volgens Marianne had hij een veel zwaardere straf moeten krijgen voor het seksuele misbruik en het overtreden van de wet op grooming.

 

Linda is nu twaalf jaar en krijgt therapie. Ze is nog altijd in de ban van haar misbruiker en neemt het haar ouders kwalijk dat zij naar de politie zijn gegaan en haar gedwongen hebben de relatie te beëindigen. Ze slaapt slecht en heeft veel last van nachtmerries. Haar ouders moeten op hun beurt zien om te gaan met hun schuldgevoel en het gevoel gefaald te hebben. Vroeger waren ze een normaal gezin, nu zijn er veel spanningen. Ze maken zich zorgen over hun kinderen wanneer ze niet thuis zijn en over de gevaren van internet. Ze weten dat ze een balans moeten vinden tussen ouderlijke verantwoordelijkheid en overbezorgdheid, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Ze hebben Linda’s computer weggehaald. ‘Het komt allemaal wel weer goed,’ zegt Marianne. ‘Maar we willen andere mensen graag waarschuwen. Mensen denken vaak “dat kan niet in mijn gezin gebeuren” en plotseling zit je er midden in en moet je je leven weer op de rails zien te krijgen.’

 

 

Lees het volledige artikel hier.