Omgeven door drijfijs en bezaaid met door ijs bedekte bergen en vulkanen behoren ze tot de onherbergzaamste gebieden op aarde, met temperatuurgemiddelden van 20 tot 80 graden onder nul. Erg uitnodigend klinkt het niet. Maar toch heeft de wedren naar de polen de wereldopinie jarenlang in zijn greep gehouden, een felle competitie tussen de naties tot gevolg gehad en verscheidene mensenlevens gekost.

De poolexpedities die tussen 1901 en 1912 zijn ondernomen getuigen van de vindingrijkheid, de moed en het uithoudingsvermogen van de mens. Bovendien wordt er nog steeds over geredetwist.

In de huilende wind en de desolate verlatenheid van de polaire ijskappen valt het immers niet mee de historische waarheid te achterhalen. Zeker is dat we over de race naar de zuidpool aanzienlijk meer weten dan over die naar de noordpool.

SCOTT, AMUNDSEN EN DE ZUIDPOOL

Roald Amundsen en zijn team van Noorse poolreizigers zijn vrijwel zeker de eersten geweest die op 14 december 1911, na een tocht van bijna twee maanden, de ‘onderkant van de wereld’ bereikten. Hun succes was vooral te danken aan de uitstekende voorbereidingen. Ze hadden zich vertrouwd gemaakt met de techniek van de hondenslede en vooraf een aanpak bedacht voor elke hindernis, inclusief het vulkanische gebergte om de eigenlijke zuidpool.

Een Brits team, onder leiding van de heldhaftige maar onfortuinlijke kapitein Robert Falcon Scott, had minder geluk. Hoewel de Engelsen eerder vertrokken dan de Noren, kwamen ze meer dan een maand later op de zuidpool aan - om daar de sporen van Amundsens kamp aan te treffen. Ook waren ze aanzienlijk minder goed voorbereid.

Het grootste ijsveld van Antarctica, het Ross-ijsplateau, is ongeveer zo groot als Frankrijk. Hier vonden de Britse ontdekkingsreiziger Captain Robert Scott en zijn metgezellen in 1912 de dood tijdens hun Zuidpoolexpeditie.

Ze maakten de tocht niet met honden maar met logge Mongoolse pony's. Nadat ze die (volgens plan) hadden opgegeten, trokken ze op ski's zelf hun voorraden achter zich aan, soms wel 100 kilo per man. Scott en zijn mannen gaven blijk van een bijna onvoorstelbaar uithoudingsvermogen door bijna vijf maanden door de bevroren leegte te trekken - om op de terugreis uiteindelijk dood te vriezen op minder dan 16 km van een voedseldepot dat ze op de heenreis hadden aangelegd.