Als mijn moeder bij mij komt logeren, gooit ze altijd als eerste alle ramen open. Ze is geobsedeerd door frisse lucht en slaapt steevast met het raam op een kier. Dat is op zich natuurlijk allemaal heel gezond, ware het niet dat mijn moeder een pakje sigaretten per dag rookt. Ik vind dat zo wonderlijk. Stop gewoon met roken, zou ik zeggen, dan heb je de hele dag frisse lucht, gratis en voor niks. Maar zo simpel is het blijkbaar niet. Rokers zijn meesters in ontkenning. Ze nemen iedere dag sigaretten uit pakjes waar met grote letters op staat geschreven: Roken Is Dodelijk. Het helpt allemaal niks. Op de één of andere manier betrekken ze het niet op zichzelf. Ik had laatst een werklunch met een groep waarin een vrouw zat die een hele toestand maakte van het aanwezige brood. Dat was volkoren, en dus heel ongezond. Zij at alleen maar biologisch verantwoord speltbrood, want dat was zus en dat was zo, en als wij allemaal darmproblemen wilden krijgen, moesten we vooral die volkoren troep blijven eten. En toen ging ze naar buiten. Sigaretje roken.

Feit is dat er niet veel logica achter zit, maar een gebrek aan logica is niet exclusief aan rokers voorbehouden. De meeste mensen hebben moeite om gevaarlijke gewoontes of situaties goed in te schatten. Ik ook. Ik voel me bijvoorbeeld totaal niet op mijn gemak in een vliegtuig. Ja, ik ken de cijfers. Per dag vliegen er wereldwijd ongeveer 18 miljoen passagiers. En per jaar komen er daarvan zo’n 700 om het leven. Als je daar tegenover stelt dat alleen al in Nederland ieder jaar zo’n 1200 mensen sterven in het verkeer, dan blijkt vliegen een zeer veilige manier van vervoer. Toch gaat er dat bij mij niet in. Misschien komt dat omdat vliegrampen altijd zo gruwelijk zijn met veel doden in één keer, zoals de 61 Nederlandse slachtoffers van de crash in Tripoli afgelopen mei. Of misschien is het de onbewuste onbehaaglijkheid van het idee dat ik met 900 km/u door de lucht suis in een krappe cilinder waarvan de buitenwand slechts twee millimeter dik is. Dat ik meer kans heb om te overlijden ergens op de A1 tussen Amsterdam en Amersfoort klinkt in vergelijking haast banaal.

Dit geldt ook voor de beruchte huis-, tuin- en keukenongelukjes. Ieder jaar belanden een half miljoen Nederlanders bij de EHBO door ongelukken in en om het huis. Daarvan komen er maar liefst 2500 te overlijden. Wanneer je de nationale hysterie omtrent de Mexicaanse griep afzet tegen het aantal doden door bijvoorbeeld een simpele val van de trap, zie je dat rampscenario’s die zouden kúnnen gebeuren vaak meer indruk maken. Laatst moest ik aan een groep studenten een lezing geven over ‘het volgen van je eigen weg’. Ik vroeg wie van hen zich wel eens zorgen maakte over de opwarming van de aarde. Bijna alle handen gingen omhoog. Daarna vroeg ik wie van hen wel eens seks had zonder condoom. En weer gingen bijna alle handen de lucht in. Blijkbaar is een smeltende gletsjer waar we op de (zeer) lange termijn misschien last van kunnen gaan krijgen angstaanjagender dan een druiper die je vanavond kunt oplopen. Misschien zijn het allemaal wel onbewuste afweermechanismen. Misschien zijn wij mensen zo gefocust op Grote Rampen omdat het ondoenlijk is om je iedere dag bewust te zijn van alle kleine gevaren die op ons loeren. Zoals die twee dames die stierven in hun vakantieappartementje in Spanje nadat hun vouwbed was ingeklapt. Of die Nederlandse fietser die door een wesp in zijn keel werd gestoken en stikte door de zwelling. En dan is er natuurlijk nog die onfortuinlijke Engelse kapster wier auto afgelopen maart explodeerde omdat ze – onwetend van een lekkende fles peroxide op de passagiersstoel – een sigaretje opstak. Waarmee maar weer eens is bewezen: Roken Is Dodelijk.