Het najaarszonnetje schijnt vrolijk. Op een open plek aan het water in het Amsterdamse Bos is het een geblaf van jewelste. Honden plonsen in het water en zwemmen driftig achter een stok aan. Aan de takken van bomen hangen tientallen ballonnen en slingers. Als gastvrouw deel ik de honden en eigenaren hondenkoekjes en hartige taarten uit. Een verjaardagsfeest? Jazeker, maar niet voor een mensenkind. Mijn Engelse cocker-spaniël Snuit wordt vijf. En dat mag niet onopgemerkt voorbijgaan.

Honden staan op de tweede plaats van de meest populaire huisdieren. Op dit moment wonen er bijna 2,1 miljoen van in Nederland. Veel honden nemen een prominente plek in binnen het gezin. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen hondlief zien als een eigen kind. De markt speelt handig in op het vermenselijken van honden. In landen als Amerika en Japan passen hondenkuuroorden en hondenyogacentra binnen het normale straatbeeld. Brazilië lanceerde dit jaar de Dog Lover Doll, een opblaaspop voor oversekste reu-tjes. En in India kun je trouwen met je viervoeter.

Maar ook bij ons vliegen de hondenjasjes, hondentruitjes, hondentrainingspakken, hondenzwembroe- ken, hondencarnavalsoutfits, hippe hondenfietskarren en dure blingbling halsbanden als warme broodjes over de toonbank. Om de band met je huisdier te versterken kun je op hondenvakantie of hondenmassage. En wil je er zelf een weekje tussenuit zonder je zorgen te maken over je dierbare viervoeter? Dan breng je ’m naar een viersterrenhondenhotel waar hij in huiselijke sfeer kan blijven genieten van zijn lievelingsmuziek en lievelingsfilms.

‘Dat dieren steeds belangrijker voor ons worden, zegt ook iets over onze mensenmaatschappij,’ meent Nienke Endenburg, GZ-psycholoog en deskundige op het gebied van de relatie mens-dier. ‘De vereenzaming neemt toe en honden vormen dan vaak een stabiele en rustgevende factor. Bovendien zorgen ze voor sociale contacten. Je moet immers elke dag naar buiten.’ Uit een door Endenburg gepubliceerd onderzoek in 2008 bleek dat 95 procent van de eigenaren met hun huisdier praat. ‘Prima!’ merkt ze op. ‘Ik praat ook met mijn honden. Schokkend vond ik echter de uitkomst dat 75 procent van de eigenaren ervan overtuigd is dat het dier mensentaal begrijpt.’

Volgens hondengedragstherapeut Klaas Wijnberg doet vermenselijking de hond absoluut geen goed. Sterker nog, het is de oorzaak van vele gedragsproblemen. ‘Die vertroetelcultuur is een behoefte van de mens,’ weet hij. ‘Een hond wil alleen maar ravotten in de natuur. Hij wil niet uitgelaten worden in een klein tuintje waar 7000 drollen van andere honden liggen.’

Eerlijk gezegd vermenselijk ik er zelf ook op los. Snuit is alles voor me. Dagelijks voer ik ontroerende gesprekken met hem en als het regent draagt hij een hip regenjasje. Snuit mag veel. Hij ligt op de bank, op bed en als ik even niet oplet slurpt hij de spaghetti-sliertjes van mijn bord. Kortom, een fantastisch hondenleven! Toch?

Kalkoenballetjes met groenten

Wat is er zoal te beleven in hondenland anno 2010? Samen met Snuit ga ik op onderzoek uit. Bij hondenboetiek Sparky’s in Utrecht kijk ik mijn ogen uit. In de kledingrekken hangen hippe T-shirts, trainingspakken, stoere sweaters, regenjassen en chique truien. De verschillende blingbling halsbanden hangen in grote aantallen naast elkaar. Op de benedenverdieping staan design hondenmanden waar ik als eigenaar bijna zelf in weg wil zakken. Snuit laat zich ondertussen in allerlei outfits steken. ‘Mensen die eenmaal kleding voor hun hond kopen, komen elk seizoen terug voor wat nieuws,’ weet eigenaresse Natasja Leeuwis. Sparky’s opende haar deuren in 2007. ‘De doelgroep bestond toen vooral uit jonge vrouwen met chihuahua’s,’ vervolgt Natasja. ‘Maar de laatste twee jaar komen hier ook eigenaren van Engelse buldogs, spaniëls, staffords en poedels. Mannen en vrouwen!’

Natasja richt zich bij de inkoop vooral op stoere kleding. Van extravagante en popperige kleding en accessoires zoals hondennagellak houdt ze niet. Vooral de hondenjassen en hondentruien gaan als een speer. Een nuttige aankoop volgens Natasja. ‘Tijden zijn veranderd,’ legt ze uit. ‘Honden slapen niet meer buiten op het erf. Mijn hond Sparky ligt graag voor de kachel. Dat betekent wel dat hij het sneller koud heeft.’

Snuits ogen zijn vooral gericht op de lekkernijen die staan uitgestald. Want bij Sparky’s kun je ook terecht voor hondenverjaardagstaarten, cupcakes, biologische hondenmaaltijden en hondenbonbons. De kok volgde zelfs een speciale opleiding tot hondenbanketbakker in New York. ‘In de feestmaanden en op dierendag doen de biologische maaltijden het erg goed,’ vertelt Natasja. ‘Een Italiaanse quiche bijvoorbeeld of kalkoenballetjes met groenten.’ Snuit schrokt zoveel mogelijk naar binnen. Niet goed voor de lijn. Hoogste tijd dus voor een sportief intermezzo.

Hond als hebbeding

Twee uur later arriveren we bij het Natte Neuzenbad in het Friese Waskemeer. Een overdekt en verwarmd hondenzwembad in Nederland waar naast therapiezwemmen ook vrij zwemmen voor honden mogelijk is. Volgens eigenaresse en badmeester Coby van Weperen is regelmatig zwem- men heel goed voor spieren, gewrichten en conditie. Ook als je hond kerngezond is.

Snuit laat zich wat onwennig in het ondiepe gedeelte van het zwembad zetten. Maar eenmaal in het water zwemt hij achter de speeltjes aan. Met zwembandjes welteverstaan, want zijn conditie is niet optimaal. Terwijl Snuit baantjes trekt, kijk ik rustig toe. Jammer dat het hondenzwembad zo ver weg is, anders had ik een tienbadenkaart kunnen nemen.

‘Het is verbazingwekkend hoe rekbaar een hond is,’ vindt hondengedragstherapeut Simone van der Hoeven. ‘Onvoorstelbaar ook hoe hij het met ons, analfabeten in hondentaal, uithoudt.’ Vermenselijking wordt volgens haar een probleem als het welzijn van de hond wordt aangetast. Je hond kleding aantrekken vindt ze daar een voorbeeld van. Uitzonderingen zoals zieke honden buiten beschouwing gelaten. ‘Je ontneemt honden namelijk hun lichaamstaal,’ verklaart ze. ‘Door die sweater met capuchon kunnen honden hun nekharen wel opzetten en hun oren spitsen, maar hun soortgenoten zien het niet. En dat kan onduidelijkheden opleveren. Bovendien is het voor honden heel bedreigend om voortdurend aangekeken te worden. En zeg nou eerlijk, als je je hond een trouwjurk of smoking aantrekt, weet je zeker dat hij opvalt.’ Van der Hoeven krijgt een brok in haar keel als ze het gesol en getut ziet met de zogeheten toy breeds, schoothondjes in de vreemdste uitvoeringen. Deze eigenaren zien hun hond puur als hebbeding.