Eén naam, verschillende aandoeningen

Diabetespatiënten hebben te veel glucose in hun bloed. Glucose is de belangrijkste bron van energie, afkomstig uit koolhydraten in ons voedsel, en wordt in uw cellen opgenomen met behulp van het hormoon insuline. Als er iets mis is met de insuline in ons lichaam dan wordt er onvoldoende glucose opgenomen.

Dat kan een aantal oorzaken hebben. Bij sommige mensen maakt de alvleesklier geen insuline aan. Dat is type 1. Een klein aantal mensen krijgt diabetes nadat de alvleesklier is beschadigd, bijvoorbeeld na een auto-ongeval of een operatie. Het overgrote deel van de diabetes­patiënten ontwikkelt echter diabetes type 2: het lichaam heeft moeite de insuline te verwerken die de alvleesklier wél produceert.

Artsen ontdekken steeds meer aandoeningen die onder de noemer diabetes vallen. Dr. Greg Fulcher, directeur van de afdeling voor diabetes, endocrinologie en stofwisseling van het Royal North Shore Hospital, Sydney (Australië), legt uit: ‘Naarmate we meer ontdekken, kunnen we de aandoeningen nauwkeuriger van elkaar onderscheiden; bijvoorbeeld of ze worden veroorzaakt door verschillende genetische afwijkingen. Er is daardoor al sprake van een type 1½, dat zowel elementen van type 1 als van type 2 heeft.’

Vooralsnog vormt type 2 het grootste gevaar voor de volksgezondheid.  Bij Nederlandse diabetespatiënten heeft 85 tot 90 procent deze vorm. Het aantal patiënten stijgt bovendien snel: van 2001 tot 2003 nam hun aantal in Nederland met 26 procent toe. Omdat er een verband bestaat met overgewicht is de verontrustende trend dat het nu bij steeds jongere mensen wordt vastgesteld. Dat is een groot probleem, want hoe langer u met diabetes leeft, des te groter is de kans dat u complicaties ontwikkelt.

Let op bij de volgende signalen:

TYPE 1
Extreme dorst • Vaak moeten plassen  • Constant honger • Wazig zien • Plotseling gewichtsverlies • Misselijkheid • Braken • Infecties • Extreme vermoeidheid

TYPE 2
Extreme dorst • Vaak moeten plassen  • Zich moe en futloos voelen • Langzame genezing van wonden • Jeuk en huidinfecties • Wazig zien • Stemmingswisselingen

ZWANGERSCHAPSDIABETES
• Zwanger en 30 jaar of ouder  • Type-2-diabetes in de familie  • Overgewicht • Bepaalde etnische groepen, waaronder Indianen, Vietnamezen, Chinezen, mensen uit het Midden-Oosten • Al eerder zwangerschapsdiabetes gehad • In het verleden problemen met het voldragen van een zwangerschap

Onderzoekers richten hun pijlen momenteel op type-1-diabetes. ‘Het ziet er bijzonder veelbelovend uit,’ zegt de Australische voorzitter van de Diabetesvereniging, dr. Gary Deed. Hij voorspelt dat binnen 10-15 jaar genezing mogelijk zal zijn.

Intussen ligt de nadruk op het afremmen van de ziekte bij nieuwe gevallen. ‘We proberen het immuunsysteem zo te manipuleren dat het niet langer de alvleesklier aanvalt,’ zegt dr. Greg Fulcher van het North Shore Hospital in Sydney. De andere optie is te proberen het vermogen van het lichaam om insuline te produceren te herstellen door transplantatie van de alvleesklier of van insulineproducerende cellen.

Het terugdringen van type 2 is grotendeels afhankelijk van het succes van voorlichtingscampagnes die afvallen en meer beweging aanraden. Uit interna­-tionaal onderzoek blijkt dat een gewichtsverlies van slechts 5-7 procent en 30 minuten lichaamsbeweging per dag, vijf maal per week, het risico op het ontwikkelen van diabetes met maar liefst 60 procent verlaagt.

‘Ik denk dat het nog wel 10 jaar duurt voordat de jaarlijkse toename van gevallen ombuigt in een jaarlijkse daling,’ voorspelt professor Jaakko Tuomilehto, een internationale autoriteit op het gebied van diabetes.

Lees meer over diabetes in het juli/augustusnummer van Reader’s Digest.